Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Programı

Unido Logo

“Türkiye’nin İklim Değişikliğine Uyum Kapasitesinin Geliştirilmesi” başlıklı Birleşmiş Milletler Ortak Programı Haziran 2008’de başlatılmıştır. Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı ise Ortak Program’ın sanayi ile ilgili bileşeni olarak hayata geçmiştir.

Sanayide iklim değişikliğine uyumun, temiz üretim ve eko-verimlilik uygulamaları ile sağlanabileceğinden hareket eden Ortak Program kapsamında, sanayide uyum ile ilgili çalışmalar UNIDO (Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Örgütü) ve TTGV (Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı) tarafından yürütülmektedir.

UNIDO, 1994 yılından bu yana “Ulusal Temiz Üretim Merkezlerinin Kurulması” programını yürütmektedir. Söz konusu programın hedefi özellikle gelişmekte olan ülkelerde, rekabetçi üretim ve çevresel gereklilikler arasındaki köprüyü kurarak, çevre dostu teknolojilerin yaygınlaşması ve bu alanda gerekli kapasitenin oluşturulmasını sağlamaktır. Bu program kapsamında bugüne kadar 47 ülkede “Ulusal Temiz Üretim Merkezi” kurulmuştur.

Ülkemizde Ortak Program çerçevesinde yürütülmekte olan UNIDO Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Programı kapsamında da, sanayide temiz üretim ve eko-verimlilik konularındaki kapasitenin geliştirilmesi, Seyhan Havzası’nda (Adana, Niğde, Kayseri) pilot uygulamaların yapılması ve ulusal bazda yaygınlaştırılması hedeflenmektedir. Seyhan Havzası’nda ve Türkiye’nin birçok bölgesinde iklim değişikliğinin sanayiciyi doğrudan etkileyecek en belirgin etkisinin “kullanılabilir su miktarının azalması” olduğu öngörülmektedir. Bu noktadan yola çıkarak UNIDO Eko-Verimlilik Programı’nın odağını, “üretimde su tüketiminin azaltılması” oluşturmaktadır.

Programda Seyhan Havzası esas alınarak, ekonomik ve çevresel (su tüketimi ve diğer) kriterler doğrultusunda “gıda ve içecek”, “tekstil ve deri”, “kimyasal madde ve ürünler” ve “metal kaplama ve makina parça üretimi” öncelikli sanayi sektörleri olarak belirlenmiştir.

260Programın kapsamını şunlar oluşturmaktadır:

  • İlgili kurum, kuruluş, sektör temsilcileri ve proje paydaşlarına yönelik “UNIDO Eko-verimlilik Programı”nın yanı sıra “temiz üretim” ve “eko-verimlilik” kavram ve örnek uygulamalarına yönelik bilgilendirme toplantıları;
  • Sanayiciye ve uzmanlara yönelik eğitimler;
  • Seyhan Havzası’nda bulunan ve öncelikli sektörlerde faaliyet gösteren altı tesiste eko-verimliliğe (öncelikli olarak su tasarrufuna) yönelik pilot projelerin uygulanması;
  • Pilot projelerin sonuçlarının yaygınlaştırılması;
  • Ulusal ve uluslararası düzeydeki ilgili eko-verimlilik kurumlarıyla koordine olmuş bir Bilgi Merkezi’nin oluşturulması;
  • Öncelikli sektörlerde eko-verimlilik programları ve çevreye duyarlı teknolojilerin uygulanmasına yönelik rehber dokümanların hazırlanması ve
  • Ulusal Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Merkezi’nin kurulması.

Böylece, sanayide iklim değişikliğinden etkilenebilirliğin azaltılması ve iklim değişikliği risklerine uyum için eko-verimlilik ve temiz üretim çalışmalarının gerçekleştirilmesi hedeflenmekte, sanayi sektörü politikalarında çevresel ve ekonomik kazanımların birlikte öne çıkacağı değişimler beklenmektedir.